معرفی هنرهای فلزی

salimi salimi
16 بازدید
قلمزنی

بخش اول

معرفی هنرهای فلزی و ابزار و مصالح مورد استفاده

هنر فلزکاری شکل‌دهی و تزئین فلزات برای ساخت اشیاء تزئینی و کاربردی به وسیله‌ی ابزار و روش‌های متفاوت به صورت حجمی و مسطح میباشد.
هنر فلزکاری آثار هنری که بر روی فلز انجام می‌شوند عبارت‌اند از: قلمزنی، مشبک‌کاری، دواتگری، فولادگری، کوفته‌گری، مسگری، میناکاری، زرگری، طلاکوبی و …

قلمزنی

 

قلمزنی

قلمزنی :کوبیدن بوسیله‌ ضربات چکش با انواع قلم بر فلزات چکش خوار برای تزئین سطوح تخت و منحنی را «قلمزنی» می‌گویند. این هنر در کشورها با توجه به نوع کاربرد، شکل و اندازه‌ی محصول نهایی صورتهای «ریزه فلم یا عکسی»، «زمینه پر»، «نیم برجسته (منبت) » و «جنده‌کاری» اجرا می‌شود.
اجرا در شیوه‌ عکسی، خطوط محیطی نقش به وسیله‌ یک قلم اجرا می‌شود
اجرا در شیوه‌ زمینه‌ کار با قلم‌های گوناگون نقش‌اندازی و پُر می‌شود.
اجرادر شیوه‌ی منبت، نقش و زمینه با انواع قلم به صورت نیم برجسته ساخت و ساز و پرداز می‌شود.
اجرا  در شیوه‌ی جُنده‌کاری، نقش و زمینه با انواع قلم (بدون آج) به صورت حجمی در آمده و با انواع قلم‌های آج‌دار ساخت‌وساز و پرداز می‌شود.

انواع ابزار های مورد نیاز قلمزنی

ابزار قلم زنی

قلم، چکش، انواع قیچی، سندان، سوهان، گونیا، سنبه، انبر، سیم چین، حدیده، نورد، سنباده، پرگار فلزی، دستگاه پرداخت، کوره، قالب و شعله افکن از ابزارهای قلمزنی هستند. ابزار و وسایل ایمنی ابزارهای عمومی قلم زنی به شمار می‌روند. ا چکش ونواع قلم از ابزارهای اصلی قلمزنی بشمار میرود.
الف)قلم: میله‌ای است فولادی به طول تقریبی ۱۵ سانتی‌متر با ضخامت قلم تحریر که به دست استاد قلمزن ساخته می‌شود و برای نقش نشاندن یا ایجاد بافت‌های مناسب بر روی فلز مورد استفاده قرار می‌گیرد. قلم‌ها بر اساس نوع روش قلمزنی به سه دسته تقسیم می‌شود:
۱-قلم‌های ریزه‌کاری (ایجاد نقش و بافت)
۲-قلم‌های منبت‌کاری (شکل‌دهنده)
۳- قلم‌های مشبک‌کاری (برش‌دهنده).
۱)قلمزنی بروش ریزه‌کاری: در قلمزنی به روش ریزه‌کاری برای اجرا از قلم‌های نیم بُر، سنبه، پرداز، گرسوم، گرسواد، یک تو، ناخنی و بادامی استفاده شده و بعضا از این‌ها در اندازه‌های مختلف ساخته می‌شوند.
نیم‌بُر: قلم نیم برمقطع آن بدون آج و مانند پیچ گوشتی است، که خطوط با آن بر سطح فلز حک می‌شود.

سنبه:قلم سنبه مقطع آن مخروطی شکل، مانند نوک مداد که برای سنبه‌کاری طرح و تزئین نقوش به کار می‌رود. سنبه‌کاری یکی از روش‌های انتقال طرح است.
پرداز: قلم پردازمقطع آن مانند قلم نیم‌بُر است، با این تفاوت که سطح آن از دو طرف به صورت مایل، آج‌دار می‌باشد. در تزئینات گل‌ها، حیوانات، درختان و همچنین برای مشخص کردن خطوط پر‌کاری طرح و خطوط حاصل از قلم سنبه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
گرد سواد (گل سواد یا گل سوا): قلم گرد سوا مقطع آن مستطیل شکل و تخت که بصورت مایل از دو طرف دارای آج میباشد و برای مات کردن، فرو بردن زمینه و همچنین تزئین گل‌ها، مناظر، بدن انسان و به طور کلی، روسازی به کار می‌رود و در اندازه‌های مختلف ساخته می‌شود.
یک تو (یه تو): قلم یکتونوک آن مخروطی شکل با مقطعی گرد و کوچک می‌باشد که حفره‌ای در مرکز آن تعبیه شده ، معمولاً در اندازه‌های مختلف ساخته می‌شود. در تزئین حاشیه، زمینه و همچنین ساخت گل و برخی نقوش ازاین قلم استفاده می‌شود.
ناخنی (ژلفی): قلم ناخنی مقطع آن به شکل نیم دایره‌ای باریک شبیه به ناخن انگشتان دست و بدون آج است. از این قلم برای نقش موی انسان، یال اسب، امواج آب و تزئین حاشیه استفاده می‌شود.
بادامی: قلم بادامی مقطع آن به شکل بادام و دارای دو ردیف آج متقاطع است برای تزئین حاشیه، زمینه، گل ، برگ و ساخت گل‌های چند پر به کار می‌رود.
گرسوم (گل سوم): قلم گرسوم مقطع آن مستطیل شکل با چهار تا پنج حفره‌ی ریز دایره‌ای است که بصورت ردیف، کنار هم قرار گرفته‌اند. در بعضی از آنها برای راحتی کار، دو ردیف از این حفره‌ها به صورت دو خط موازی در کنار هم قرار می‌گیرند که اصطلاحاً به آن «قلم گرسوم دو رج یا دو رگ» گفته می‌شود. از این قلم در زمینه‌سازی و برای ایجاد بافت‌های مناسب و تزئینات طرح استفاده می‌شود.
(۲روش منبت‌کاری و جنده‌کاری:از قلم منبت کاری برای برجسته کردن نقوش یا فرو بردن زمینه‌ی نقش استفاده می‌شود. برای همین سطح مقطع آنها صاف و صیقلی و بدون آج است. انواع قلم منبت کاری به قلم نیم ور، قلم کف تخت، قلم خوشه (خُشه) و قلم بادامی ساده میتوان اشاره کرد.
نیم‌ور: قلم نیم ور مقطع آن بیضی شکل و لبه‌های آن منحنی میباشد. با این قلم می‌توان خطوط اصلی نقش را به اندازه‌ی دلخواه روی فلز فرو برد که بر دو نوع تند و کند تقسیم می‌شود.
کف تخت: قلم کف تخت مقطع آن کاملاً تخت به شکل مربع یا مستطیل و بدون آج می باشد و برای فرو بردن زمینه‌ی طرح که دارای سطوحی با خط‌های کناری مستقیم می‌باشد، و برجسته نمودن نقش مورد استفاده قرار می‌گیرد که معمولاً در اندازه‌های متفاوت ساخته می‌شود.
خوشه (خُشه): قلم خوشه مقطع آن دایره‌ای شکل و بدون لبه سطح آن صاف و صیقلی است برای ایجاد شکل و نقوش خیلی برجسته که دارای خطوط کناری منحنی می‌باشند به کار می‌رود و در اندازه‌های متفاوت ساخته می‌شود.
بادامی ساده: قلم بادامی ساده مقطع آن مانند قلم بادامی است اما بزرگتر و بدون آج می‌باشد، که برای اثرگذاری بهتر، مقطع آن را لبه‌دار می‌سازند که در ایجاد نقش گل‌های چند پر از آن استفاده می‌شود.

         قسمت دوم این مقاله

دسته بندی بلاگ
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

15+ محصولات
7+ سفارشات تکمیل شده
66+ کاربران
29+ مطالب وبلاگ

پرداخت آنلاین

عضویت در خبرنامه

با عضویت در خبرنامه از آخرین پیشنهادها و تخفیف های ما زودتر از بقیه با خبر شوید!

نمادهای ما

ساماندهی
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت